จัดฟันเด็ก เจ็บมากไหม คนเป็นแม่ต้องเตรียมใจและรับมือกับความงอแงของลูกยังไงบ้าง?คุณพ่อคุณแม่หลายบ้านนอนคิดมากจนไม่กล้าพาลูกรักไป "จัดฟันเด็ก" (Phase 1 Orthodontics) สักทีก็คือเรื่อง "ความเจ็บปวด" ใช่ไหมคะ? แหม... ขนาดเราเป็นผู้ใหญ่เวลาไปทำฟันหรือจัดฟันยังแอบเสียวแอบตึงเลย แล้วนี่ลูกตัวน้อยๆ วัยประถมจะต้องมาใส่เครื่องมือในปาก เขาจะเจ็บขนาดไหน จะร้องไห้งอแงจนกินอะไรไม่ได้เลยหรือเปล่า?
วันนี้ขอรวบรวมข้อมูลความจริงมาเล่าให้ฟังกันชัดๆ ค่ะว่า การจัดฟันในเด็กเนี่ยจริงๆ แล้วเจ็บมากน้อยแค่ไหน และเราจะช่วยลูกรับมือได้อย่างไรบ้าง มาดูกันเลยค่ะ!
🦷 สรุปให้ฟังชัดๆ: จัดฟันเด็ก... เจ็บปวดมากน้อยแค่ไหน?
ต้องบอกข่าวดีให้คุณพ่อคุณแม่สบายใจก่อนเลยค่ะว่า "การจัดฟันเด็ก เจ็บน้อยกว่าการจัดฟันของผู้ใหญ่ค่อนข้างมากค่ะ!"
เนื่องจากกระดูกขากรรไกรและหน่อฟันของเด็กยังอยู่ในช่วงกำลังเจริญเติบโต ยืดหยุ่นได้ดี และยังไม่ปิดสนิทเหมือนผู้ใหญ่ เวลาที่คุณหมอใช้เครื่องมือขยับฟันหรือขยายขากรรไกร แรงกดที่ใช้จึงนุ่มนวลกว่ามาก อาการส่วนใหญ่ที่เด็กๆ ต้องเจอจึงไม่ใช่ความเจ็บปวดรุนแรง แต่จะเป็น "ความรู้สึกตึงๆ หน่วงๆ รำคาญ หรือไม่ชินปาก" ในช่วงแรกๆ เท่านั้นเองค่ะ
โดยระดับความรู้สึกจะแบ่งออกตามประเภทของเครื่องมือดังนี้ค่ะ:
1. แบบเครื่องมือซิลิโคนถอดได้ (เช่น EF Line)
ระดับความเจ็บ: น้อยมากถึงปานกลาง
ความรู้สึก: เครื่องมือประเภทนี้ทำจากซิลิโคนนิ่มๆ ในช่วง 1-2 สัปดาห์แรกที่ใส่ เด็กๆ จะรู้สึกตึงๆ ฟัน และอาจจะมีน้ำลายสอออกมาเยอะกว่าปกติเพราะยังไม่ชินที่มีสิ่งแปลกปลอมชิ้นใหญ่อยู่ในปาก แต่จะไม่มีปัญหาเรื่องเหล็กขูดหรือลวดทิ่มแก้มแน่นอนค่ะ น้องๆ จะปรับตัวได้ไวมาก
2. แบบเครื่องมือติดแน่น (ฟันเหล็กตัวน้อย)
ระดับความเจ็บ: ปานกลาง (เฉพาะช่วงปรับลวด)
ความรู้สึก: ในวันแรกที่ติดเหล็กจะไม่รู้สึกเจ็บเลยค่ะ แต่หลังจากนั้นประมาณ 3-4 ชั่วโมง ฟันจะเริ่มมีอาการตึง หน่วง และเสียวฟันเวลาเคี้ยวอาหาร รวมถึงช่วง 2-3 วันแรกหลังจากที่คุณหมอนัดไป "เปลี่ยนลวดหรือดึงฟัน" ในแต่ละเดือน อาการตึงนี้จะกลับมาสั้นๆ แล้วก็ค่อยๆ หายไปเองเมื่อฟันเริ่มเคลื่อนที่เข้าที่ค่ะ
🚨 สิ่งที่ต้องระวังมากกว่าความเจ็บฟัน คือ "แผลในปาก"
สำหรับเด็กที่จัดฟันแบบติดแน่น สิ่งที่ทำให้เขาเจ็บและงอแงมากที่สุดมักไม่ใช่แรงดึงฟันค่ะ แต่เป็นอุบัติเหตุเล็กๆ อย่าง "ตัวเหล็กขูดกระพุ้งแก้ม" หรือ "ปลายลวดทิ่มแก้ม" จนกลายเป็นแผลร้อนใน ซึ่งจุดนี้เด็กๆ จะทรมานเวลากินข้าวมาก คุณแม่ต้องคอยส่องดูบ่อยๆ นะคะ
👩🍳 ทริคเด็ดของมนุษย์แม่... ช่วยลูกบรรเทาความเจ็บตึง
หากลูกรักเริ่มบ่นตึงฟันหรืองอแง ไม่อยากทานข้าว คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยน้องผ่านช่วงปรับตัว 3-4 วันแรกของแต่ละเดือนได้ง่ายๆ ด้วยวิธีเหล่านี้ค่ะ:
จัดเมนูเสิร์ฟความนุ่ม: งดอาหารเหนียว ของแข็ง หรือผลไม้เนื้อแข็งชั่วคราว แล้วหันมาครีเอทเมนูนุ่มๆ ลื่นคอ เช่น โจ๊กหมูเด้งเนื้อละเอียด, ข้าวต้มปลา, ไข่ตุ๋นเนื้อเนียนนุ่มราวกับพุดดิ้ง หรือแกงจืดเต้าหู้หลอดต้มจนผักเปื่อย เพื่อให้น้องกลืนง่ายโดยไม่ต้องออกแรงเคี้ยวให้เจ็บฟันค่ะ
ความเย็นช่วยเยียวยา: ไอศกรีม, นมเย็น, หรือสมูทตี้ผลไม้ปั่นเย็นๆ ชื่นใจ ความเย็นจะช่วยบรรเทาอาการตึงอักเสบของเหงือกและฟันได้ดีเยี่ยม แถมยังช่วยให้เด็กๆ อารมณ์ดีขึ้นด้วยค่ะ (แต่อย่าเคี้ยวน้ำแข็งก้อนเด็ดขาดน้า)
อาวุธลับ "ขี้ผึ้งจัดฟัน": แปะขี้ผึ้งก้อนกลมๆ ทับตรงส่วนเหล็กหรือปลายลวดที่คมทันทีเพื่อบล็อกไม่ให้บาดเนื้อในปาก
ยาพาราเซตามอลช่วยได้: หากวันไหนหมอดึงฟันมาใหม่ๆ แล้วน้องตึงจนนอนไม่หลับ สามารถให้น้องทานยาพาราเซตามอลสำหรับเด็กตามน้ำหนักตัวเพื่อบรรเทาอาการได้ค่ะ
💡 สรุปส่งท้าย
ความรู้สึกตึงเจ็บจากการจัดฟันเด็กเป็นเรื่องชั่วคราวที่เกิดขึ้นแค่ช่วงสั้นๆ ในสัปดาห์แรกเท่านั้นค่ะ หลังจากนั้นร่างกายและช่องปากของเด็กๆ จะเกิดการเรียนรู้และปรับตัวได้อย่างมหัศจรรย์จนเขาแทบจะไม่รู้สึกอะไรเลย
การอดทนกับความตึงสั้นๆ ในวัยเด็ก บอกเลยว่าคุ้มค่ากว่าการไปเจ็บหนักจัดฟันตอนโตเยอะมากค่ะ เพราะตอนเด็กขากรรไกรปรับง่าย โครงหน้าเปลี่ยนได้รูปสวย และช่วยลดโอกาสโดนถอนฟันแท้ทิ้งตอนโตได้ดีที่สุดด้วย วางรากฐานรอยยิ้มมั่นใจให้ลูกตั้งแต่เนิ่นๆ ดีที่สุดแน่นอนค่ะ!
